Η ΕΝΤΕΛΕΧΕΙΑ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ


ΕΡΜΗΣ ΤΟΥ ΠΡΑΞΙΤΕΛΟΥΣ

Ο ΕΡΜΗΣ ΤΟΥ ΠΡΑΞΙΤΕΛΟΥΣ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΡΧΑΙΑΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ

Οι παραστάσεις της Μυθολογίας ήταν η θεολογία των Ελλήνων, η οποία οδηγούσε τον Ελληνα στον Διαλογισμό, στον ΛΟΓΙΣΜΟ ΤΟΥ ΔΙΑ, μέσω των οπτικών παραστάσεων.

ΑΓΑΛΜΑ  η σημασία της λέξης συνδέεται με το ρήμα ΑΓΑΛΛΙΑΩ-Ω. Γι΄αυτό η έννοια Αγαλμα κατευθύνεται απ’ ευθείας στην ΑΓΑΛΛ-ΙΑΣΗ της ψυχής, η οποία αφού συλλάβει το μυστικό σημαινόμενο του αγάλματος, αυτό-ιαται, δια του μυστικού εκπεμπόμενου ήχου του γλυπτού αγάλματος και συνομιλεί μαζί του.Τα εικονιζόμενα γλυπτά είχαν μεγάλη επιρροή στην ψυχή και καθίστατο σύμβολα και αρχέτυπα, δίνοντας τις απαντήσεις στην υπαρξιακή αγωνία της ψυχής. Στην Ελληνική τέχνη, η δημιουργία αγαλμάτων έφθασε στην τελειότητα του πρωτότυπου και ίσως πλησίασε και το ιδεατό πρότυπο.Τα αγάλματα, ιδίως αυτά των Θεών, αποτυπώνουν μια ξεχασμένη σήμερα σε μας μυστηριακή «γλώσσα του σώματος», η οποία μετέδιδε πληροφορίες κατευθείαν στο υποσυνείδητο αυτού που τα εθεάτο.

 Ο παρατηρητής προσπαθεί να έλθει σε επαφή με το εικονιζόμενο πρότυπο/Ιδέα, προσπαθεί δια της τομής του χρόνου να φθάσει στο σημείο να κατανοήσει το ασύλληπτον του εσωτερικού δράματος, του ευρισκόμενου επι ξυρού ακμής.  Η εσωτερική ροή της παράστασης είναι μεν αθέατος αλλά προσφέρει στον ικέτη τεράστιας δυνατότητας συγκινησιακής και νοητικής κινητικότητας.

Όπως η παράσταση στο δυτικό αέτωμα του Ναού του Διός στην Ολυμπία με την μάχη Κενταύρων-Λαπιθών. Στην μέση προίσταται ο Απόλλων. Η δραματική κίνηση και ένταση της μάχης έρχεται σε αντιδιαστολή με την ακινησία και ηρεμία του Θεού Απόλλωνα.

Ένα άλλο βρίσκεται στα δύο αετώματα του ναού  της  Αφαίας, τα οποία είχαν την θεά Αθηνά στο κέντρο. Στο Ανατολικό αέτωμα υπήρχε μάχη του Ηρακλέους κατά των Τρώων και στο Δυτικό εκστρατεία του Αγαμέμνονος κατά της Τροίας. Το αποτέλεσμα των μαχών παρέμενε μετέωρο στον χρόνο υπο την εποπτεία της ακινήτου παρουσίας της Θεάς.

Η εσωτερική αφύπνιση της ψυχής δια της θεωμένης εικόνας είναι καταλυτική. Η προκύπτουσα εγρήγορση της συνείδησης, δια των εικόνων είναι η αθέατος και άγνωστος αναγωγή στην Μυστηριακή παράδοση των Ελλήνων.

Αγάλματα και ανάγλυφα συνέδεαν τον ορατόν με τον  αόρατο κόσμο.

Οι ήδη γνωστές και αποτυπωμένες από νεαράς ηλικίας στην ψυχή διηγήσεις της Μυθολογίας και των Επών, ως μυστικοί παιδαγωγοί και αόρατοι απεσταλμένοι των θεών.

Σε τι να εμβαθύνουμε σήμερα, καταδιωκόμενοι ανηλεώς από την ακατάσχετη φλυαρία του κόσμου.

ΑΓΑΛΜΑ- ΑΓΑΛΛΙΑΣΙΣ/ΑΓΑΝ+ΙΑΣΙΣ

 Τα αγάλματα του αρχαίου Ελληνικού κόσμου κατέκλυζαν τον παρατηρητή και πέραν του αναμφισβήτητου  αισθητικού κάλλους του προσέφεραν και μίαν αναπάντεχον θέα και αντίληψη του κόσμου και των πραγμάτων, δια την σημερινή συνείδηση. Προέτρεπαν την διάνοια στην αναζήτητηση του βαθύτερου αιτίου της δημιουργίας, ενώ συνήπτε διάλογο με την πρότυπο/Ιδέα  μέσω της ορατής εικόνας.

Κατά την κλασσική αρχαιότητα, το άτομο δεν ήταν απλά θεατής της εικόνας αλλά συμμετείχε ενεργά κρίνοντας τα ορώμενα. Η οπτική αναπαράσταση όντων και γεγονότων ήταν στατική, έτσι βλέποντας την σιωπηλή, ακίνητο εικόνα ενός συμβάντος, σε ένα αγγείο, ένα ζωγραφικό πίνακα ή ένα γλυπτό, είχε τον απαιτούμενο χρόνο στην διάθεσή του για να  την εξετάσει να την μελετήσει και να την συγκρίνει.

Η ψυχική του ισορροπία διεπλάθετο από την συγκίνηση που προερχόταν από το κάλλος και τους συλλογισμούς  που γεννιόταν από την εικόνα, πάντα σε συνδυασμό  συναισθήματος/λογικής,  καθώς και καθοριστικό ρόλο έπαιζε και η παιδεία.

Το ζητούμενο του μύστη/καλλιτέχνη ήταν η σταθεροποίηση της ψυχονοητικής ισορροπίας του ατόμου δια του «ψυχονοητικού οράν»

Οι παραστάσεις, τα αγάλματα, τα ανάγλυφα και τα αγγεία ήταν ακίνητοι, σιωπηλοί μάρτυρες, άγρυπνοι φρουροί της παράδοσης αιώνων και η διάνοια ωξύνετο δια της οπτικής εστίασης των εικονιζόμενων γεγονότων, όντων και σκηνών. «της του οράν αγαπήσεως» Αριστοτέλης.

Η ψυχή καταβάλλει ειδική προσπάθεια να κατανοήσει το ορώμενο, με αποτέλεσμα να προχωρεί στα πλέον αφηρημένα νοητικά πεδία των αριθμών και των γεωμετρικών σχημάτων. Οσο η εικόνα παραμένει ακίνητος και σιωπηλή ο νούς εστιάζεται σε αυτήν, σκέπτεται, ερωτά και απαντά.

Η ΑΚΙΝΗΤΟΣ ΕΙΚΟΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ, Η ΟΠΟΊΑ ΕΧΕΙ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΕΤΗ, ΟΔΗΓΕΙ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΑΠΟ ΤΗ ΦΑΝΕΡΆ ΑΚΊΝΗΤΟΝ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΈΝΟΥ, ΣΤΟ ΑΦΑΝΕΣ ΣΗΜΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ.

«Ετσι πράγματι μου παρουσιάζεται η ψυχή όταν σκέπτεται. Δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να συζητά, ερωτώσα η ιδία τον εαυτοόν της και αποκρινόμενη και βεβαιούσα κάτι και αρνούμενη…… ετσι έχει το πράγμα, ώστε εγώ τουλάχιστον την μόρφωση γνώμης καλώ ομιλίαν και την γνώμην λόγον εκφρασθέντα, όχι βέβαια εκφρασθέντα ενώπιον άλλου, ούτε προφορικά, αλλά σιωληλά και ενώπιον του εαυτού μας.» ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΘΕΑΙΤΗΤΟΣ.

Το οικοδόμημα της φύσης επιτρέπει στον άνθρωπο να συμμετέχει στην σοφία του κόσμου. Η εικόνα που «βλέπει» ο καλλιτέχνης προυποθέτει πρωτότυπον, εκ του οποίου προέρχεται, το δε πρωτότυπον είναι αντανάκλαση του προτύπου, του αεί υπάρχοντος στον κόσμο των Ιδεών. Αυτό προσπαθεί ο καλλιτέχνης  ενορατικά να πλησιάσει και αυτή την μυστική συνομιλία με την φύση προσδίδει στο έργο του. Διασπώντας τον κλοιό της Π+υλης   φθάνει στην επικράτεια της λεπτοφυούς νοητικής όρασης. Η αόρατος εικόνα είναι ο πλήρης φορέας, ο μεστός πληροφοριών, την οποία συλλαμβάνει ο εμπνευσθείς από τις Μούσες καλλιτέχνης, που είναι ο ενδιάμεσος μεταξύ του αγάλματος και του παρατηρητή.

Ο παρατηρητής είναι σε κατάσταση στάσεως εξωτερικά, ενώ εσωτερικά υπάρχει μία κινητικότητα/ροή.

Η ΕΙΚΟΝΑ Ως ΜΥΗΤΙΚΌ ΕΡΓΑΛΕΊΟ ΣΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ, ΗΤΑΝ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΧΥΟΣ,ΜΕΤΕΧΟΥΣΑ ΜΕ ΔΥΟ ΤΡΟΠΟΥΣ  ΕΚΦΡΑΣΗΣ, ΤΗΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΓΛΥΠΤΙΚΗΣ.

Η επιλογή των μυθολογικών παραστάσεων στο εσωτερικό και το εξωτερικό του κάθε ναού, δημιουργούν ψυχικές εικόνες και διδάσκουν την τέχνην «του οράν» και δια της ενόρασης την τέχνην «του θεραπεύειν»

Η Ζωγραφική  είναι η γραφική εικόνα της ζωής και αναπαρίσταται με δύο μόνο διαστάσεις στον χώρο, το ύψος και το μήκος.

Η Γλυπτική  κατέχει και τις τρείς διαστάσεις, το ύψος , το μήκος και το βάθος και βρίσκεται πλησιέστερα στην αλήθεια του αντικειμένου, αφού το γλυπτό υπάρχει ελεύθερο εντός του χώρου, ακίνητο και σιωπηλό.

Στην Ελληνική τέχνη, η δημιουργία αγαλμάτων έφθασε στην τελειότητα του πρωτότυπου και ίσως πλησίασε και το ιδεατό πρότυπο.

» … Επειδή το θείον είναι φωτοειδές και διαχέεται διαρκώς μέσα στο αιθέριο πυρ, και είναι αφανές στην αίσθηση εκείνων που έχουν στραμμένες τις φροντίδες τους αποκλειστικά στα πράγματα της θνητής ζωής, οι αγαλματοποιοί χρησιμοποίησαν αφ’ ενός μεν την διαυγή ύλη, όπως το κρύσταλλο ή τον πάριο λίθο ή το ελεφαντόδοντο για να αναχθούν στην διανόηση του πυρός και στην ιδιότητα του αμόλυντου που αυτός έχει, διότι ο χρυσός δεν μολύνεται. Άλλοι πάλι, θέλοντας να δηλώσουν το αφανές της ουσίας του Θεού, χρησιμοποίησαν μέλανα λίθο. Αποτύπωσαν τους Θεούς με ανθρώπινη μορφή διότι το Θείον είναι λογικό (4) και τους απέδωσαν ωραιότητα διότι το κάλλος σε κείνους είναι άφθαρτο. Χρησιμοποίησαν δε διάφορες μορφές και ηλικίες, καθέδρες, στάσεις και αμφιέσεις, άλλους Θεούς τους παρουσίασαν αρσενικούς και άλλους θηλυκούς (5), άλλους παρθένους και εφήβους, άλλους εγγάμους, προκειμένου να παραστήσουν τις μεταξύ τους διαφορές. Έτσι κάθε τι το λευκό το απέδωσαν στους Ουράνιους Θεούς.
Τη Σφαίρα και όλα τα σφαιρικά πράγματα τα απέδωσαν ιδίως στον Κόσμο, στον Ήλιο και τη Σελήνη, κι εκεί όπου υπάρχει τύχη και ελπίδα. Τον Κύκλο και όλα τα κυκλικά πράγματα τα απέδωσαν στον Χρόνο και τις ουράνιες κινήσεις, στις ζώνες και στους κύκλους που εμπεριέχει ο ουρανός, ενώ τα τμήματα του Κύκλου τα απέδωσαν στους μετασχηματισμούς της Σελήνης. Τις πυραμίδες και τους οβελίσκους τις αφιέρωσαν στην ουσία του πυρός και, γι’ αυτό, κατ’ εξοχήν στους Ολύμπιους Θεούς. Στον Ήλιο αφιέρωσαν τον Κώνο, στη Γη τον Κύλινδρο, για την σπορά και την γέννηση καθιέρωσαν τον Φαλλό και για το γυναικείο αιδοίο το τριγωνικό σχήμα».»ΠΕΡΙ ΑΓΑΛΜΑΤΩΝ , ΠΟΡΦΥΡΙΟΣ»»

Ενα ον αποκτά ΕΝΤΕΛΕΧΕΙΑ, όταν η άμορφη ύλη μεταβαίνει από ένα εν δυνάμει ον, σε εν  ενεργεία όν, π.χ. ένα κομμάτι μάρμαρο έχει τη δυνατότητα να γίνει άγαλμα, κίονας πλάκα, χάρη στον δημιουργό της. Ετσι  ολοκληρώνεται εκπληρώνοντας , το σκοπό της ύπαρξής του, επιτυγχάνοντας την αυτοπραγμάτωσή του.

Η φύση λοιπόν των όντων καθορίζεται από το τέλος κατ’ Αριστοτέλη Το τέλος, το «οὗ ἕνεκα» είναι εκείνο που δίδει σε κάθε ον τη μορφή του, το είδος, την πληρότητά του, και Ἡ ψυχή ἐστιν ἐντελέχεια ἡ πρώτη σώματος φυσικοῦ δυνάμει ζωήν ἔχοντος .

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s